Բացահայտի´ր աշխարհը Մագելլայնի հետ!

Կիոտոն ավելի քան հազար տարի եղել է Ճապոնիայի կայսերական մայրաքաղաքը։ Այսօր քայլելով դրա փողոցներով՝ հասկանում ես, թե ինչու կայսրերը երբեք չեն լքել այն։ Քաղաքը պահպանում է իր պատմությունն այնպես, որ այն թվում է ոչ թե պարզապես պահպանված անցյալ, այլ կենդանի առօրյա։ Զբոսաշրջիկները գալիս են՝ ակնկալելով տեսնել տաճարներ ու այգիներ, սակայն հեռանում են՝ զգալով ինչ-որ ավելի խորը ոգեղենություն։

Ֆուշիմի Ինարի-Տայշա Սրբավայրը
Վառ կարմիր «տորի» դարպասները պատկերված են Կիոտոյի գրեթե բոլոր լուսանկարներում։ Հազարավոր այդպիսի դարպասներ ձգվում են դեպի լեռան լանջը՝ ստեղծելով գունավոր թունելներ, որոնք կարծես այլ աշխարհից լինեն։ Այցելե´ք վաղ առավոտյան՝ մինչև մարդկանց հոսքի սկսվելը։ Արշալույսին արահետն այնքան լուռ է, որ կարելի է լսել դարպասների միջով անցնելիս սեփական քայլերի արձագանքը։

Յուրաքանչյուր դարպաս նվիրատվություն է՝ թողնված օրհնություն կամ երախտագիտություն հայցող մարդու կողմից։ Խորանալով ներս՝ տեսնում եք, որ դարպասները փոքրանում են, իսկ արահետը՝ նեղանում։ Այցելուների մեծ մասը հետ է դառնում ճանապարհի կեսից։ Եթե շարունակեք ընթացքը, լեռան վրա կբացվեն պուրակներ ու լուռ սրբավայրեր, որոնք քչերն են նկատում։ Հենց այստեղ է թաքնված Ֆուշիմիի իրական կախարդանքը։

Արաշիյամա Բամբուկի Պուրակ
Բամբուկի անտառում զգացողությունն այնպիսին է, կարծես հայտնվել ես մի երազում եւ չկա ցանկություն արթնանալու։ Կանաչ բարձր ցողունները լիովին շրջապատում են քեզ։ Լույսն այնպես է թափանցում ներս, որ լուսանկարելն անիմաստ է դառնում։ Տեսախցիկը երբեք չի կարողանա փոխանցել այն զգացողությունը, թե ինչ է նշանակում գտնվել մի միջավայրում, որը միաժամանակ և՛ կենդանի է, և՛ անշարժ։

Այցելե´ք վաղ առավոտյան կամ մայրամուտից անմիջապես առաջ։ Ցերեկային ժամերին հավաքվող բազմությունը պուրակը վերածում է լուսանկարվելու հարթակի։ Սակայն օրվա սկզբին կամ վերջին՝ լույսի փոփոխման պահին, կհասկանաք, թե ինչու են բանաստեղծները դարեր շարունակ գրել այս վայրի մասին։ Քամուց շարժվող ցողունների ձայնը բավական է՝ ամենաաղմկոտ մտքերը հանդարտեցնելու համար։

Կինկակու (Ոսկե Տաղավարի Տաճար)
Այս բուդդայական տաճարի վերին երկու հարկերը պատված են ոսկու թերթիկներով, իսկ լիճը կրկնապատկում է այդ տեսարանը՝ արտացոլելով այն իր ջրերում։ Այն անիրական տեսք ունի, քանի որ ոչ մի լուսանկար չի կարող նախապես փոխանցել դրա իրական գույնը։ Շինությունը ջրի վրա է՝ կարծես հազիվ հպվելով դրա մակերեսին։

Տաճարն ավերվել է հրդեհից 1950 թվականին եւ վերակառուցվել ճիշտ այնպես, ինչպես եղել էր նախկինում։ Այստեղ կանգնած շինությունը միաժամանակ և՛ հին է, և՛ նոր։ Տաճարը շրջապատող այգիները նույնքան կարեւոր են, որքան բուն տաղավարը։ Մամուռը, ջուրն ու քարերը դասավորված են այնպես, որ ուղղորդում են և՛ հայացքը, և՛ միտքը։ Յուրաքանչյուր դետալում ներդրված է կուռ համբերատարություն։

Գիոն Թաղամաս
Սա այն վայրն է, որտեղ գեյշաները (թեյատներում եւ ավանդական ճապոնական հյուրանոցներում աշխատող կանայք, ովքեր զբաղեցնում են իրենց հաճախորդ «հյուրերին», կատարելով նրանց համար ճապոնական երգեր ու պարեր, ճապոնական արարողակարգով թեյ մատուցելով, տարբեր թեմաներով զրույցներ անելով) դեռեւս շտապում են հանդիպումների՝ մթնշաղին անցնելով նեղլիկ փողոցներով։ Փայտե «մաչիյա» տները ներկված են մուգ մոխրագույն եւ շագանակագույն գույներով, իսկ դրանց ցանցկեն պատուհանները ներսից լուսավորված են։ Բավական է ճիշտ պահին մտնել Գիոն, եւ թվում է՝ ժամանակը փոխում է իր ընթացքը։

Այստեղի ռեստորաններում պատրաստվող ուտեստների վարպետությունը յուրացնելու համար տարիներ են պահանջվում։ Նույնիսկ պարզ սննդի կետերում աշխատելու համար հատուկ ուսուցում է անհրաժեշտ։ Եթե ցանկանում եք նստել եւ ճաշել, պետք է նախապես՝ շաբաթներ առաջ ամրագրում կատարեք, իսկ հաճախ անհրաժեշտ է լինում նաև տեղաբնիկի երաշխավորություն։ Սակայն պարզապես զբոսնելն ու հին փայտի ու կղմինդրի վրա ընկնող լույսը դիտելը նույնպես բավական է։ Գիոնում ձեզանից պահանջվում է միայն դանդաղ ընթացք եւ ուշադրություն։

Կիյոմիձու-Դերա (Մաքուր Ջրի Տաճար)
Այս տաճարի փայտե հարթակը դուրս է ցցված ժայռից՝ կախված լինելով ստորոտում գտնվող Կիոտոյի հովտի վրա։ Դարեր շարունակ ուխտավորներն այստեղից ցած են նետվել՝ հրաշք կամ մահ փնտրելով։ Նրանց մեծ մասը ողջ է մնացել անկումից հետո, ինչը համարվել է աղոթքների կատարման ապացույց։ Այժմ դուք պարզապես կանգնում եք հարթակի վրա եւ նայում շուրջբոլորը։ Տեսարանը բացվում է դեպի ամբողջ քաղաքը։

Տաճարի ներսում սրբազան աղբյուրի ջուրը հոսում է երեք առվակով։ Այցելուները ափերի մեջ ջուր են հավաքում եւ խմում. յուրաքանչյուր առվակ տարբեր օրհնություն է խորհրդանշում։ Ջուրը սառն է եւ քարի համ ունի։ Մարդիկ ժամերով հերթ են կանգնում՝ այն համտեսելու համար։

Փիլիսոփայի Արահետ
Ջրանցքի երկայնքով ձգվող այս արահետը բնակելի թաղամասի միջով միմյանց է կապում երկու տաճար։ Արահետի երկայնքով բալենիներ են տնկված, իսկ ջրում կատարելապես արտացովլում է ամեն ինչ։ Մյուս տաճարների համեմատ՝ այստեղ գրեթե մարդ չկա։ Ուսանողներն ու տեղացիները այն օգտագործում են որպես կարճ ճանապարհ։ Զբոսաշրջիկները, ովքեր հայտնաբերում են այս վայրը, հաճախ ժամերով նստում են ափին՝ առանց որևէ կոնկրետ բան անելու։

Մագելլանյան Դիտարկումներ
Կիոտոն բացահայտելու համար անհրաժեշտ է ընդամենը երկու բան՝ համբերատարություն եւ ուշադրություն. շտապելու դեպքում կանցնեք քաղաքի միջով, կտեսնեք միայն բացիկներ։ Բայց եթե կանգ առնեք, վաղ արթնանաք ու զբոսնեք մայրամուտին, քաղաքը ձեզ կբացահայտի խորհրդավոր ինչ-որ բան՝ լի ոգեղենությամբ։ Ահա թե որն է տարբերությունը Կիոտո պարզապես այցելելու եւ այն հասկանալու միջև։

Բանգկոկից քո առաջին տպավորությունը դա մթնոլորտի ակնթարթային փոփոխությունն է։ Նախ զգում ես ծանր, տաք օդը, որ կրում է փողոցային ուտեստների եւ շարժիչների ազդեցությունը։ Վերեւում տաճարի սրաձողն է մարող լույսի ֆոնին։ Այս ամենը՝ որպես նախաբան, անչափ ճնշող է, բայց հենց այդ անսովոր միջավայրն է, որ քեզ կապում է իր հետ։

Մենամ Չաո Պրայա
Դարեր շարունակ Չաո Փրայա գետը բրինձ, մետաքս եւ ճամփորդներ էր տանում դեպի թագավորության սիրտը, եւ այն մինչ օրս մեծ ազդեցություն ունի քաղաքային առօրէայի վրա։ Լաստանավերը կտրում են ջուրը աշխույժ միջատների պես, մինչ Մեծ պալատը փայլում է գետեզեքրին՝ սլացիկ աշտարակների եւ հայելապատ պատերի լաբիրինթոս, կառուցված արքաների եւ նրանց պահապան ոգիների համար։ Մոտակայքում Վաթ Պհոն իր հսկա պառկած Բուդդային պահում է ոսկեզօծ հանգստության մեջ, իսկ ջրի մյուս ափին Վաթ Առունը լուսադեմին բարձրանում է ճենապակե գունատ լեռան պես։ Հեռանալով գլխավոր ուղիներից՝ հին թաղամասը դառնում է ավելի խաղաղ՝ տաճարներից հոսող խունկ, զաֆրանագույն հագուստով վանականներ, շուկաներ, որ սերնդեսերունդ պահել են իրենց տեսքը։

Անվերջ Խնջույք
Ոչ ոք Բանգկոկից քաղցած չի հեռանում։ Ամեն անկյունում սայլակը շշնջում է համեղ ուտեստի խոստումով՝ լինի պատվերով պատրաստված կանաչ պապայայի աղցան, բոցավառվող կրակի վրա նետված արիշտա, թե մանգո եւ կպչուն բրինձ՝ այնքան քաղցր, որ տարիներ կհիշվի։ Չայնաթաունը մթնշաղից հետո դառնում է լույսի եւ ծխի գետ՝ իր կարմիր ու ոսկեգույն վառվող կրպակներով, մինչ քաղաքից դուրս լողացող շուկաները միրգ ու կարի են վաճառում ուղիղ փայտե նավակներից։ Այստեղ ուտեստների համտեսը պարզապես ընդմիջում չէ. ինքնին դա արկածային է։

Քաղաքային Առօրէա
Բարձրացե´ք նրբանցքներից վեր, եւ Բանգկոկը ամբողջությամբ կփոխի իր բնույթը: Skytrain-ը սահում է ապակե աշտարակների միջով, փոքր քաղաքների չափ առեւտրի կենտրոնները շնչում են զով, նեոնային լուսավորությամբ օդ, իսկ տանիքի ժամանցային ակումբները առաջարկում են ժամանցային փորձառությունների բազմազանություն նրանց համար, ովքեր պատրաստ են դա անել: Նորաձեւությունը, արվեստը եւ դիզայնը ծաղկում են լուսավոր պատկերասրահներում եւ մեկուսացված սրճարաններում՝ ապացուցելով, որ այս հին մայրաքաղաքը անընդհատ վերափոխվում է՝ առանց կորցնելու հինը: Ցերեկը հալվում է գիշերվա մեջ գրեթե աննկատ, եւ քաղաքը հանգստանալու փոխարեն պարզապես վերափոխում է իր էներգետիկան։

Աղմուկից Այն Կողմ
Բանգկոկը ունի նաև անկյուներ, որոնք հեռու են քաղաքային աղմուկից եւ եռուզեռից։ Հին Թոնբուրիի ջրանցքները դեռևս գալարվում են թաղամասերի միջով, որտեղ փայտե տները թեքվում են ջրի վրա, եւ կյանքը ընթանում է թիավարման արագությամբ։ Կանաչ անկյունները, ինչպիսին Լումփինի այգին է, առաջարկում են ստվեր եւ հանդարտություն, իսկ կարճ շրջագայությունը քեզ տանում է դեպի լողացող շուկաներ, կիսավեր տաճարներ եւ ոսկեգույն գյուղական բնություն։ Այստեղ հարմոնիան հենց հակադրության մեջ է։ Քաոսն ու անդորրն ապրում են կողք կողքի՝ ամեն մեկն ավելի վառ դարձնելով մյուսին։

Մագելլանյան Դիտարկումներ
Բանգկոկը քաղաք է՝ հորինված փնտրող ու հետաքրքրասեր մարդկանց համար, մի կենդանի կտավ, որտեղ արթնանում են բոլոր զգայարանները, եւ ոչինչ կանգ չի առնում։ Քաղաքը քեզ հրավիրում է հրաժարվել հստակ ծրագրերից եւ պարզապես հետեւել իր ռիթմին՝ լուսաբացին տաճարի մեղմ շշուկից մինչև կեսգիշերային լուսավոր երկնաքերներ։

Մեր բրենդը ոգեշնչող մեծ ճանապարհորդությունների նման, այստեղի ուղեւորությունը նույնպես վերջնակետին հասնելու մասին չէ․ այն ճանապարհի հրաշքի մեջ մոլորվելու մասին է։ Բերե´ք ձեզ հետ բաց սիրտ եւ անհագ հետաքրքրասիրություն, եւ Բանգկոկը ձեզ կնվիրի մի պատմություն, որը հավերժ կդաջվի ձեր սրտում:

Ո՞վ կմտածեր, որ համեստ դրամափոխներն օրերից մի օր կդառնան մի ամբողջ քաղաքի ճակատագիրը որոշող ուժը։ Եվ այնուամենայնիվ, հենց այդպես էլ սկսվեց ամեն ինչ՝ մի փոքր դրամատնից, որտեղ մետաղադրամների զնգոցը խառնվում էր Ֆլորենցիայի աշխույժ փողոցների աղմուկին։

Ջովաննի դե Բիչչին՝ Մեդիչիների տոհմի առաջին ներկայացուցիչը, ուներ այն հազվագյուտ ինտուիցիան, որը տարբերակում է փայլուն ֆինանսիստին սովորական հաշվապահից։ Նա կարծես կանխազգում էր, թե որ ուղղությամբ են փչելու բախտի քամիները, որտեղ շահույթը մեծ կլինի, իսկ ռիսկերը՝ փոքր։ Եվ մետաղադրամ առ մետաղադրամ, գործարք առ գործարք, նա ստեղծեց այն, ինչ հետագայում պիտի դառնար Մեդիչիների կայսրությունը։

Բայց արդյո՞ք միայն փողն է որոշում մեծությունը։ Ա՛խ, ոչ, պարոնա՛յք։ Մեդիչիները հասկացան մի բան, որը շատ այլ հարուստ ընտանիքների աչքից հաճախ վրիպում է․ փողի ուժը ժամանակավոր է, իսկ գեղեցկության ու արվեստի ուժը՝ հավերժ։ Եվ այսպես նրանք սկսեցին ներդրում կատարել քարի ու մարմարի մեջ, որմնանկարների ու քանդակների, տաղանդի ու հանճարի մեջ։

Կոզիմո Ավագը՝ յուատեսակ տեսլական ունեցող անհատականություն էր։ Նրա հովանավորության ներքո Ֆլորենցիան ծաղկեց Տոսկանայի ամենագեղեցիկ ծաղկի պես։ Նկարիչներ ու քանդակագործներ, ճարտարապետներ ու բանաստեղծներ՝ բոլորը իրենց հովանավորությունը գտան Մեդիչիների թեւի տակ։ Իսկ ի՞նչ էին նրանք պահանջում փոխարենը։ Անմահություն՝ քարի ու գույնի մեջ, բանաստեղծության ու երգի մեջ։

Լորենցո Մեդիչին (Լորենցո Հոյակապը) նշաձողը էլ ավելի բարձրացրեց։ Նրա օրոք Մեդիչիների պալատը վերածվեց արվեստի իսկական ակադեմիայի, որտեղ երիտասարդ Միքելանջելոն նստում էր տանտիրոջ հետ նույն սեղանի շուրջ, մինչդեռ Բոտիչելլին ստեղծում էր իր անմահ գլուխգործոցները։

Սակայն իշխանության բարձունք տանող ճանապարհը վարդերով չէր որ պատված էր։ Դավադրություններ ու մահափորձեր, ինտրիգներ ու դավաճանություններ՝ այս ամենը ընտանիքի առօրյայի մի մասն էր։ Նրանք վտարվեցին այն քաղաքից, որը այդքան սիրում էին, բայց վերադարձան։ 
Միշտ վերադառնում էին։
Եվ յուրաքանչյուր վերադարձ հաղթանակ էր։

Ինչպե՞ս էին նրանք դա կարողանում։ Ո՞րն էր նրանց անհաղթահարելի դիմադրողականության գաղտնիքը։ Հնարավոր է՝ դա կայանում էր նրանց հատուկ ունակության մեջ՝ համատեղելու փողի փոխաառնության գործառնությունը իշխանության հետ համադրելու կարողության հետ։ Կամ էլ այն ընդունակության մեջ, որ թույլ էր տալիս տեսնել անմիջական շահից այն կողմ եւ հասկանալ, որ իրական հարստությունը չափվում է ոչ թե ոսկով, այլ ստեղծագործության գեղեցկությամբ ու վեհությամբ։

Նրանք պարզապես բանկիրներ չէին․ նրանք մեծ տեսլական ունեցող մարդիկ էին, երազողներ՝ երկաթյա կամքով գործարարներ։ Ֆլորենցիայում դրված յուրաքանչյուր քար նրանց համար պարզապես հերթական շինության մասնիկը չէր, այլ այն Վերածննդի մարգարտի վերածելու մեծ նախագծի մի մասը։

Եվ մի՞թե ուշագրավ չէ, որ նույնիսկ այսօր, դարեր անց, մենք դեռեւս գտնվում ենք նրանց հմայքի տակ։ Նրանց ժառանգությունը ապրում է յուրաքանչյուր պալատում, յուրաքանչյուր եկեղեցում, յուրաքանչյուր արվեստի գործում, որի ստեղծմանը նրանք նպաստել են։ Պարզ դրմատերերից մինչև սրտերի եւ մտքերի նվաճողներ՝ այդպիսին է Մեդիչի ընտանիքի ուղին, որի հաջողության գաղտնիքը առ այսօր փորձում ենք բացահայտել։